Normalización Lingüística
A área de Normalización Lingüística do Concello de Redondela encárgase de promover e dar soporte técnico ao proceso de extensión do uso da lingua galega.
Contacta
- 986 400 300
- normalizacion@redondela.gal
- Rúa Alfonso XII, 2, 36800 Redondela, Pontevedra
- Laborales de 9:00 a 14:00 horas
– O Servizo de Normalización Lingüística do Concello organiza nos colexios do municipio un total de 10 sesións de contos musicados e ilustrados baixo o título “As legras de Begoña”, a cargo do “Colectivo Xurelo”.
– A alcaldesa, Digna Rivas, destacou o formato “visual e dinámico” dos contos con ilustracións e música en directo, o que fai que a actividade sexa “moi atractiva para nenos e nenas”. Hoxe comezaron nos CEIP Outeiro das Penas e Porto Cabeiro, e continuarán nos vindeiros días no resto de centros.
As actividades programadas polo Concello de Redondela co gallo do Día das Letras Galegas continúan en marcha co obxectivo de dar a coñecer a vida e a obra de Begoña Caamaño, a autora homenaxeada este ano. Con este propósito, o Servizo de Normalización Lingüística que dirixe a alcaldesa, Digna Rivas, organiza un ciclo de contacontos musicados e ilustrados que percorrerá os centros educativos do municipio.
As sesións corren a cargo de “Colectivo Xurelo”, grupo herdeiro de “Polo Correo do Vento”. O programa arrancou hoxe mesmo coas primeiras citas no CEIP Outeiro das Penas (Cesantes) e no CEP de Porto Cabeiro. A alcaldesa e o concelleiro de Ensino, Alberto Álvarez, compartiron a xornada co alumnado. En total, levaranse a cabo 10 sesións repartidas polas distintas escolas de Educación Infantil e Primaria do municipio e chegarán a máis de 250 nenos e nenas. As sesións están deseñadas cun formato moi visual e dinámico. “A combinación de narración oral, ilustración en vivo e música en directo fai que a actividade sexa moi atractiva para os nenos e nenas”.
Esta campaña serve como un complemento ideal á programación didáctica realizada previamente nas escolas. Nenos e nenas fixeron co profesorado un traballo de investigación sobre Begoña Caamaño antes da celebración das Legras Galegas, “e demostraron ter moitos coñecementos sobre a autora e tamén sobre o que significa a celebración do 17 de maio”, destacou Rivas. Isto permítelles seguir con moita máis facilidade as funcións de “Colectivo Xurelo”, que achega datos biográficos e literarios logrando así un reforzo lúdico dos seus coñecementos sobre Begoña Caamaño.
– A Alameda Castelao acolleu a celebración das Letras Galegas cun acto no que participaron estudantes e a directora do IES Mendiño, a xornalista Carolina Sertal e a libreira Tania Lago.
– A alcaldesa, Digna Rivas, lembrou que o galego é un elemento “de unión e un compromiso” que nos identifica como pobo. Rivas reivindicou o legado de Caamaño como “unha muller comprometida e feminista que puxo o foco nos retos da nosa sociedade”.
O Concello de Redondela celebrou esta mañá o acto institucional co gallo do Día das Letras Galegas na Alameda Castelao. O acto centrouse na posta en valor do noso idioma e na homenaxe á xornalista, escritora e activista feminista Begoña Caamaño. A xornada comezou coas notas musicais da alborada a cargo do gaiteiro Olimpio Xiráldez. O técnico de Normalización Lingüística do Concello, Xurxo Martínez, foi o encargado de presentar o acto, no que interviron a directora do IES Mendiño, Carmen Vallejo e alumnado do centro. Alba, Anxo, Irene, María e Nerea realizaron unhas emotivas dramatizacións baseadas en textos de Morgana en Esmelle e Circe ou o pracer do azul, achegando o universo literario de Caamaño a todo público. A libreira Tania Lago e a xornalista Carolina Sertal achegaron a súa visión sobre as literatura galega, o papel das mulleres neste sector e o compromiso social da homenaxeada.
Un proxecto de lingua para todo o ano
A alcaldesa, Digna Rivas, quixo gabar o traballo do tecido asociativo local, escolas públicas, institutos e asociacións que fixeron diferentes actos ao redor das Letras Galegas. A rexedora insistiu en que o coidado do galego non debe limitarse a unha única xornada festiva, polo que desde o Concello promóvense actividades ao longo de todo ano como os contacontos musicados, a iniciativa “Unha semaniña enteira”, as xornadas de Ciencia en Galego, e a recollida de toponimia en todas as parroquias, entre outras. Para rematar, Digna Rivas fixo un chamamento á cohesión social e política en Redondela ao redor do patrimonio lingüístico. “O galego é un compromiso que identifica a Redondela desde hai moitos anos, somos un exemplo de que a lingua é un elemento de unión”.
O evento concluíu de forma moi emotiva coa tradicional ofrenda floral na estatua de Castelao e a interpretación do Himno de Galicia.
– A alcaldesa, Digna Rivas, destacou a importancia de rexistrar por escrito o “tesouro inmaterial” que se mantivo vivo grazas á transmisión oral durante séculos.
– A obra, asinada pola veciña e mestra Teresa Monteagudo, forma parte dun proxecto municipal que este ano centrará os seus esforzos en ampliar a recollida en Chapela e Trasmañó.
O Concello de Redondela continúa co seu firme compromiso de recuperación e posta en valor do patrimonio cultural e lingüístico do municipio. A alcaldesa, Digna Rivas, presentou na sede da Sociedade Cultural do Viso o novo libro dedicado á microtoponimia desta parroquia, un acto que contou cunha ampla participación de veciños e veciñas.
Durante a presentación, Rivas agradeceu o acollemento da entidade cultural e subliñou que estes encontros arredor do patrimonio “serven para xuntarnos e falar arredor da cultura das nosas parroquias”. A rexedora fixo fincapé na fraxilidade da toponimia, un legado que sobreviviu ao paso do tempo grazas á transmisión oral. “Non se cortou esa cadea que chega ata nós, e por iso, como Concello e dende o Servizo de Normalización Lingüística, quixemos que todo ese tesouro quede rexistrado nos libros”, explicou.
Recoñecemento á xenerosidade veciñal
O volume presentado é froito do traballo de Teresa Monteagudo, mestra de secundaria en Redondela e veciña do Viso. A alcaldesa tivo palabras de especial gratitude para a autora, felicitándoa polo estudo e agradecendo que “dedicase o seu tempo persoal a recoller e compartir o seu coñecemento”.
Distribución de balde e continuidade do proxecto
O proxecto de recollida de microtoponimia de Redondela, que leva varios anos en marcha, ten como obxectivo publicar un volume por cada parroquia. Estes libros son de reparto gratuíto para a veciñanza, coa finalidade de que cada fogar teña ao seu alcance este coñecemento. “Cremos que, ademais da web de toponimia, é fundamental contar cos libros físicos”, sinalou Rivas. A alcaldesa aproveitou a ocasión para anunciar que o proxecto non se detén. Ao longo deste ano, o Concello levará a cabo un traballo exhaustivo de recollida nas parroquias de Chapela e Trasmañó, aumentando o material previo xa publicado e completando así o mapa da memoria colectiva de Redondela.
Rúa Alfonso XII, 2
Redondela, Pontrevedra 36800 España
Rúa Xeneral Rubín, 14
Redondela, Pontevedra 36800 España
Rúa Xeneral Rubín, 14
Redondela, Pontevedra 36800 España
O Concello de Redondela é pioneiro da normalización da lingua galega. Un proceso que constitúe unha protección, divulgación e impulso da riqueza cultural máis importante de Galicia. Redondela constituíu o Servizo de Normalización Lingüística no ano 1982; por tanto, un ano antes de que o Parlamento galego aprobase a Lei de normalización. Por este motivo, Redondela situouse como un referente para toda Galicia. Esta decidida e valente, iniciativa valeulle distintos recoñecementos, como o Premio da Crítica de Galicia ou o Pedrón de Ouro. A lingua galega converteuse nun motivo de especial orgullo para a cidadanía redondelana. Porque a causa do idioma é unha causa común. Pero coñezamos un pouco desta historia.
Nacemento e devir do galego
O galego é unha lingua romance. Formouse cara ao final do século VIII a partir dun substrato celta e dos superestratos xermánicos (suevos, visigodos), tendo como base o latín. No léxico quedaron mostras, actualmente vivas, de linguas anteriores á chegada dos romanos. Por exemplo, carqueixa, queiruga, touza, labio, lágrima, rodaballo… Na toponimia temos numerosos exemplos: Viascón, Bergantiños, O Grove… ou nos nomes de ríos: Sar, Navia, Landro…
O período medieval (X-XV) foi luminoso para Galicia grazas ao poder relixioso, nobiliario e cultural. De testemuño quedaron os códices coa lírica medieval galega, as coleccións de documentos xurídicos ou textos escritos por monarcas, como o Rei Afonso X O Sabio, autor das “Cantigas de loor de Santa María”.
Por causa das vicisitudes sociopolíticas (independencia do sur de Galicia, que deu orixe a Portugal; guerras civís; revoltas irmandiñas; interveción dos Reis Católicos…) o galego foi perdendo o seu status en favor do castelán, que axiña se impuxo como única lingua na escrita malia que a poboación falase galego.
Ao longo dos anos produciuse tamén un cambio sociolingüístico posto que as clases pudentes adoptaron o castelán como marca fronte ao galego, identificada coas clases baixas. A isto sumóuselle unha política de expulsión do galego da documentación, de castelanización da toponimia (Sanjenjo, Rianjo, Mugía…) ou incluso de modificación nos apelidos (Otero por Outeiro, Seijas por Seixas, Molinos por Muíños…).
O galego mantívose sempre como lingua oral. Devagar xurdiron voces que reivindicaron a súa dignificación (Conde de Gondomar, Padre Feijóo, frei Martín Sarmiento…). Será co Rexurdimento (S. XIX) cuando comience un proceso continuado de recuperación en la escritura.
O galego mantívose sempre como lingua oral. Devagar xurdiron voces que reivindicaron a súa dignificación (Conde de Gondomar, Padre Feijóo, frei Martín Sarmiento…). Será co Rexurdimento (S. XIX) cando comece un proceso continuado de recuperación na escrita e que terá o momento álxido coa fundación da Real Academia Galega en 1906.
No pasado século a conciencia lingüística avanzou. En 1916 naceron as Irmandades da Fala ue tiñan por bandeira a lingua como elemento central da identidade galega. Dende entón iniciouse a demanda da cooficialidade que chegaría coa aprobación do Estatuto Galego en 1936. Pero a guerra civil impediu que se puxese en marcha.
A ditadura franquista expulsou o galego da vida oficial, agás no ámbito da cultura. Esta tería un papel central na recuperación da conciencia lingüística. A mediados dos 60 apareceron numerosas asociacións culturais en cidades e vilas que impulsaron o galego con distintas iniciativas.
Tamén o movemento político e sindical antifranquista foi incorporando o uso do galego. Hoxe é a lingua oficial de todos os sindicatos agrarios e obreiros e da maioría das forzas políticas con representación institucional. Tras a aprobación do Estatuto de Autonomía (1981), que supuxo a cooficialidade do galego e que foi definida como “a lingua propia de Galicia”, comezou a incorporación a todos os ámbitos dos que fora expulsado ao longo dos séculos.
Redondela impulsa el Gallego
O Concello de Redondela foi o primeiro en ofrecer en galego todo tipo de formularios en galego, en sinalizacións viarias, na rotulación das dependencias municipais… Ademais organizou os primeiros cursos de linguaxe administrativa para o funcionariado e cursos de para a veciñanza.
Mais a iniciativa de Redondela foi máis alá do municipio. A mediados dos 80 reclama ás autoridades responsables a incorporación do galego á guía telefónica, ao transporte aéreo e ferroviario (Aviaco e Renfe), ás empresas públicas… Organiza xornadas sobre modelos de normalización traendo a responsables de Euskadi e Catalunya, lanza unha campaña de grande éxito titulada “Sinte Galicia, fala o teu idioma” na cal participan rostros moi populares nese tempo (Camilo José Cela ou Pepe Domingo Castaño).
Un momento histórico foi a sentenza ditada en galego o 27 de marzo de 1985 pola Audiencia Territorial da Coruña tras 500 anos de proscrición. O promovente fora o Concello de Redondela.
Outras propostas, sempre recibidas con entusiasmo polo pobo redondelán, foron logo copiadas noutros municipios (por exemplo, Redondela foi o primeiro consistorio que puxo o nome de “Casa do Concello”) ou se manteñen vivas até hoxe (por exemplo, o premio de narrativa Eduardo Blanco Amor).
Na actualidade, o galego conta coa máxima protección a nivel legal dentro do municipio: é a lingua oficial, existe unha ordenanza de uso, mantense o SNL como departamento autónomomo… Pero a realidade sociolingüística galega é adversa á vista dos datos da ruptura na transmisión interxeracional.
En todo caso, Redondela foi e segue sendo un modelo lingüístico referente para toda Galicia. Esta é tarefa compartida entra a Administración e a sociedade. Redondela é un exemplo. Unha proba é a recollida, conservación e promoción da microtoponimia, coa creación dunha web esepcífica que podedes consultar na seguinte ligazón: Toponimia de Redondela.